Guatemala

Soms blijf ik me verbazen over de negatieve manier waarop sommige media kunnen berichten over bepaalde landen. Wat wil men bereiken met de aan éénschakeling van treurige verhalen over bijvoorbeeld een mooi land als Guatemala. Een tijdje geleden kreeg ik de nieuwe landenreeks uitgave van Guatemala, een publicatie van KIT publishers onder ogen. Schrijver Cees Zoon begint in zijn inleiding met een opsomming van het natuur- en menselijk geweld dat dit land heeft geteisterd en blijft teisteren, zodanig dat menig persoon met de intentie om Guatemala te bezoeken, hierna zal afhaken. Jammer, want het is een heerlijk land met een prachtige natuur, een kleurrijke bevolking en bijzondere cultuur.

Voordat ik in 2000 voor de eerste maal in Guatemala kwam, wist ik weinig van het land. Eigenlijk had ik maar een paar foto’s gezien, op de één of andere manier trok dit land me aan en voor ik het wist had ik een vliegticket geboekt. Nadat ik mijn ticket had aangeschaft, begon ik me in het land te verdiepen en ging ik op zoek naar leesvoer over dit Midden-Amerikaanse land. Sommige verhalen deden me twijfelen of ik wel de juiste keuze had gemaakt. De geschiedenis van Guatemala werd gedomineerd door geweld en dictaturen en nog steeds kon je volgens deze publicaties op de meeste plaatsen in Guatemala niet veilig over straat.

Mijn ervaringen zijn echter anders. Ik verbleef enkele maanden in Antigua, een prachtige koloniale stad op ruim een half uur rijden van de hoofdstad. Antigua is de voormalige hoofdstad en is gelegen tussen drie vulkanen. Na een aantal vulkaan uitbarstingen besloten de Spanjaarden aan het einde van de 18e eeuw om de hoofdstad te verplaatsen naar de huidige plek van Guatemala stad. Antigua is één van de weinige plekken ter wereld, waarvan ik daadwerkelijk met pijn in mijn hart ben weggegaan. Tijdens mijn verblijf in deze stad, studeerde ik Spaans en logeerde ik bij een lokale familie. Manuel, de pater familias had in etappes (eigenlijk steeds wanneer hij weer wat geld had) zijn huis gebouwd. De extra kamers die hij aan zijn huis heeft gebouwd, verhuurt hij aan studenten en op deze manier verdient dit gezin het grootste deel van hun inkomen. Bij Manuel en zijn gezin proefde ik een instelling die ik bij veel Guatemalteken ben tegengekomen.

Ze leven hun leven met een grote positiviteit, veel humor en een behoorlijke dosis zelfspot. Ze leven van dag tot dag, met een grotere intensiteit dan de meeste Nederlanders.

Verjaardagen worden er niet gevierd door net als bij ons in Nederland stijf in een kringetje te gaan zitten, nee alle meubels uit de kamer, salsa muziek aan en dansen! Op zondag met z’n allen naar het knusse stadionnnetje waar de plaatselijke voetbaltrots haar thuiswedstrijden speelt. Voor 50 cent zit je in het stadion. voor een kwartje meer op de viptribune, die zich van de rest onderscheidt door de overkapping van golfplaten, maar natuurlijk kun je de wedstrijden ook gratis volgen door in één van de bomen buiten het stadion te klimmen.

Antigua ligt ideaal op ongeveer 1500 meter hoogte. Hierdoor is het er meestal rond de 20 á 25 graden, nooit te warm en in de avond koelt het heerlijk af. De vruchtbare vulkanische bodem die de stad omringt zorgt voor de groene omgeving. Het centrale plein is dé plek waar men elkaar ontmoet, zittend bij de fontein of op een bankje onder een boom. Een andere ontmoetingsplek is de kleurrijke markt bij het busstation. Vaak maakte ik vanuit Antigua uitstapjes van enkele dagen naar andere mooie plekken in Guatemala, maar altijd was het weer heerlijk ‘thuiskomen’ in dit kleine stadje.

Een fascinerend fenomeen vond ik de lokale bussen. Dit zijn oude Amerikaanse schoolbussen, vaak getransformeerd in kleurrijke gevaartes. De meeste voorruiten van deze vervoersmiddelen zijn op een klein horizontaal balkje na, volledig afgeplakt met felgekleurde stickers. Het kleine balkje zou op zich ook best afgeplakt kunnen worden, want op de meeste bussen staat met fel gekleurde letters Dios es mi Guia; God is mijn gids, geplakt, dus met ‘de hulp van boven’ is de chauffeur eigenlijk overbodig. De bemanning van zo’n bus bestaat uit een chauffeur, vaak zittend naast een groot zelf gemaakt altaar, dat moet behoeden voor ongelukken, en een man, die soms op de bus zit en soms aan de zijkant van de bus hangt.De chauffeur moet er iedere keer voor zorgen dat ze eerder dan de concurrent bij de volgende bushalte zijn, zodat ze de meeste klandizie hebben. De andere man zorgt dat de klanten zo snel mogelijk aan boord komen en hun bagage op het dak wordt gepakt zonder dat de bus noemenswaardig in vaart afneemt. Als de nieuwe klanten veilig aan boord zijn, zwiert hij via de achterdeur de bus binnen en gaat hij over tot verkoop van de bustickets. Vaak is het echter zo vol in de bus dat hij geen kant op kan. dit is geen probleem, want dan wordt het geld door iedereen van voor naar achter toe doorgegeven, waarbij het eventuele wisselgeld de omgekeerde reis maakt.

Een geweldig mooie omgeving is het meer van Atitlan, op ongeveer twee uur rijden van Antigua. Het meer is op ongeveer 2000 meter gelegen en is ontstaan in een oude vulkaan krater. Rondom het meer liggen de vulkanen San Pedro, Tuliman en Atitlan. De omgeving is zeer groen. Aan de oevers van het Atitlan meer liggen verschillende kleine dorpjes, waarvan er een aantal naar apostelen genoemd zijn. Ik ben eens met een aantal mensen van Santa Cruz naar San Marcos gelopen. Het was een stevige maar prachtige wandeling, die we af en toe hebben onderbroken voor een verfrissende duik in het helderblauwe water van het meer. Na een uur of drie lopen kwamen we aan in San Marcos en besloten we onszelf te trakteren op een welverdiende lunch. Het plan was om daarna met de boot weer terug te varen naar Santa Cruz. Het bleek echter dat de financiële middelen die we op dat moment tot onze beschikking hadden alleen toereikend waren voor de lunch. De kelner vond het echter wel een grap en besloot ons de drankjes te schenken zodat we toch met de boot terug konden, .. ook dat is Guatemala.

In het noorden van Guatemala ligt de grootste bezienswaardigheid van het land, Tikal. Het is een mysterieuze plek en ik probeer me een voorstelling te maken van hoe het leven er in deze stad heeft uitgezien. . In de hoogtijdagen van Tikal moet de Maya-stad ongeveer 200.000 inwoners hebben geteld. Tikal vind ik qua grootsheid vergelijkbaar met de Incastad Machu Picchu in Peru. In de regio zijn echter ook andere zeer interessante sites te vinden. Soms zijn deze sites alleen maar te bereiken via meerdaagse wandelingen door de jungle. Lopend door het regenwoud, zwetend van de klamme hitte, kun je een voorstelling maken van de eerste ontdekkingsreizigers die hier door de jungle overwoekerde bouwwerken van de Maya’s vonden en tegelijkertijd neemt je bewondering toe voor die oude inheemse bewoners, die in deze zware omstandigheden complete steden uit de grond wisten te stampen.

Na mijn bezoek aan Tikal ben ik destijds met de lokale bus naar Poptun gereisd. Hier zijn prachtige grotten te vinden en er is in deze buurt een tot jeugdherberg omgebouwde boerderij, van waar ze tochten organiseren door deze grotten. In mijn reisgids stond dat de rit ongeveer vijf uur ging duren dus ik maakte het me gemakkelijk. Na twee uur rijden begon ik langzaam maar zeker in slaap te dommelen, tot de bus stopte. Vanuit mijn ooghoeken keek ik naar buiten en tot mijn verbazing zag ik op een bordje Poptun staan, we waren er al. Er bleek een nieuwe verharde weg te zijn aangelegd, waardoor het allemaal wat sneller ging. Inmiddels zijn we alweer een paar jaar verder en momenteel zijn bijna alle hoofdwegen in Guatemala verhard. Hierdoor is het rondreizen een stuk makkelijker geworden en kun je in korte tijd veel zien. Niet alleen zijn er hotels in de goedkopere klassen te vinden, maar zelfs voor de meest verwende reiziger zijn er prachtige accommodaties te vinden. In Antigua zijn fraaie kleinschalige boutique hotels te vinden. Aan het sprookjesachtige meer van Atitlan liggen zeer bijzondere accommodaties en in jungle van Tikal bevinden zich hotels waar het u aan niets zal ontbreken.

De mensen die vaak alleen de trieste kant van Guatemala belichten zullen me ongetwijfeld voor de voeten gooien dat ik te gemakkelijk over bepaalde misstanden heen stap. Ze zullen zeggen dat toerisme alleen de bovenkant van de bevolking zal spekken en dat zelfs een deel van de verdiensten regelrecht naar het buitenland zal stromen. Ik ben me bewust van het feit dat toerisme voor Guatemala niet de ultieme oplossing biedt, maar volgens mij doen negatieve verhalen die zorgen dat de meerderheid van de reizigers huiverig is om naar het land te reizen dat ook zeker niet. Ik heb tijdens mijn lange verblijf in Guatemala met vele Guatemalteken uit verschillende lagen van de bevolking gesproken.Allemaal zijn ze, ondanks alle ellende uit het verleden en de moelijke tijden die ze ook nu nog vaak meemaken, trots op hun mooie land en vinden het prachtig wanneer mensen uit andere uithoeken van de wereld naar Guatemala komen om de schoonheid van het land te ontdekken. Natuurlijk zijn er buitenlandse hotelketens die goed aan het toerisme in Guatemala verdienen, maar in de restaurants, in de hotels, in de stalletjes op straat en op de souvenirmarktjes werkt de gewone Guatemalteekse bevolking die deze centen hard nodig heeft. Daarom dit positieve verhaal, omdat dit is wat de mensen van Guatemala verdienen!!! Guatemala, ‘the place to be’Johan
www.sapapanatravel.nl

Waarom een persoonlijke blog over Latijns-Amerika ?
Omdat het zo’n mooi, veelzijdig, kleurrijk en avontuurlijk continent is, dat je er niet over raakt uitgepraat !!

Mijn liefde voor dit werelddeel is begonnen in het najaar van 2000. Ik heb destijds een stoomcursus Spaans gevolgd in het koloniale stadje Antigua in Guatemala. Dit kleine land ten zuiden van Mexico en ten westen van Belize, een prima voorproefje van alles wat Latijns-Amerika je te bieden heeft. Dit land is ongeveer net zo groot als Nederland, België en Luxemburg samen. Het land heeft vulkanen, jungle, pacifische kust, caribische kust, de authenthieke, kleurrijke Maya bevolking is overal en je kunt er verdwalen in de oude koloniale straatjes, denk aan het pittoreske Antigua. Later zal ik dit mooie land uitgebreider beschrijven.

Na een kort bezoek aan Honduras ben ik naar Lima, de hoofdstad van Peru gevlogen. Ik heb via Huancayo een niet alledaagse route gevolgd naar de voormalige Incahoofdstad Cuzco. Cuzco is dé uitvalsbasis voor een bezoek aan de verborgen stad Machu Picchu. Iedereen die Peru voor de eerste keer bezoekt gaat naar Cuzco, dus je kunt je wellicht voorstellen hoeveel toeristen hier op alle dagen van het jaar te vinden zijn. Toch doet dit géén afbreuk aan de schoonheid van de stad. De kleine straatjes, pleintjes en koloniale huizen, welke zijn gebouwd op de fundamenten van de oude Incapaleizen, doen sprookjesachtig aan. Een andere keer zal ik dieper ingaan op de schoonheid van Peru.
Vanuit Cuzco ben ik over de uitgestrekte Altiplano per trein naar Puno gereisd. Puno is gelegen aan het Titicaca meer, het hoogst bevaarbare meer ter wereld, op 4000 meter hoogte, op de grens tussen Peru en Bolivia. Aan de Peruaanse kant bezocht ik de drijvende rieteilanden van de Urosindianen en vanuit Bolivia ben ik naar het Zonne-eiland gevaren en heb ik onder meer met vier Tjechen een nieuwjaarsduik gemaakt. Hoewel deze plek dichter bij de evenaar ligt, is het water er volgens mij door de hoogte niet minder koud dan de Noordzee.

In Bolivia heb ik vanuit Rurrenabaque het Amazonegebied bezocht. Dit junglegebied is nog niet zo bekend en het is niet makkelijk om er te komen, want de enige weg er heen wordt regelmatig getroffen door landver-schuivingen en het kleine militaire vliegtuigje dat La Paz met Rurrenabaque verbindt moet landen op een grasbaan, die bij overvloedige regen gesloten blijft. De meeste accommodaties zijn hier op backpack niveau, waarop overigens de Chalalan lodge een uitzondering is.
Het bijzondere aan dit gebied is dat je hier niet alleen jungle hebt maar ook moerasland, vergelijkbaar met de Braziliaanse Pantanal. Het mooie aan dit moeraslandschap is dat je hier veel meer dieren kunt spotten dan in de dichte jungle, je ziet er vele vogels, capibara’s kaaimannen en ik heb er zelfs met een Anaconda om mijn nek gelopen. In de rivieren hier leven de zeldzame roze rivierendolfijnen. Ook een geweldige ervaring om deze te mogen zien.

Na mijn terugkeer in La Paz, ben ik doorgereisd naar het uiterste zuiden van het land, waar ik vanui Uyuni met een 4wd over de gelijknamige zoutvlakte naar San Pedro in Chili ben gereisd. Dit wijdse landschap is zo indrukwekkend, dat je het amper kunt beschrijven. Het uitzicht is vaak meer dan 70 kilometer en één ding is zeker in deze omgeving voel je jezelf heel klein en nietig. De zoutvlakte van Uyuni, één van die plekken, die bij veel mensen tot de verbeelding spreekt en niet voor niets, want het is vrij onwerkelijk om uit te kijken over een strak witte bodem, die zich naar alle kanten uitstrekt tot aan de horizon. Zelf was ik er ergens in januari. In deze periode wil er in de Andes nog wel eens wat neerslag vallen, waardoor er over de hele zoutvlakte ongeveer 5 centimeter water stond. Dit maakt het landschap volgens mij nog onwerkelijker, omdat het hierdoor lijkt of je op een oneindige dansvloer loopt.

Het landschap wat volgt op de zoutvlakte, onze weg vervolgend naar Chili, is minder bekend, maar daarom niet minder indrukwekkend. Het landschap blijft uitgestrekt met altijd in de verte indrukwekkende bergtoppen. Af en toe wordt het landschap onderbroken door kleine bergmeren, die vaak worden bevolkt door grote zwermen flamingo’s. De bergmeren hebben aparte kleuren als helder roze, groen of wit. Dit wordt veroorzaakt door kleine diertjes die daar in het water leven.
Bolivia is een bijzonder land met vele prachtige landschappen, ongerepte natuur. Daarnaast zijn de oude pre-columbiaanse andesculturen hier nog springlevend. Echter Bolivia is ook het armste land van Latijns-Amerika. Verharde wegen zijn er nog nauwelijks en de bussen die over deze onverharde wegen rijden zijn vaak in zeer slechte staat. Het land is relatief moeilijk te bereizen, maar diegene die de moeite willen nemen, zullen aangenaam verrast worden!

Het verschil tussen de mate van ontwikkeling tussen Bolivia en buurland Chili, dat onbetwist het meest welvarende land van Latijns-Amerika is, werd me enorm duidelijk bij het passeren van de grens ergens in het bergachtige gebied tussen Uyuni en Chili. In Bolivia had ik een maand lang niets anders gezien dan moeilijk begaanbare gravelwegen, rondgereisd in half vergane en volgepropte bussen, waarbij vertragingen van meerdere uren vaak eerder regel dan uitzondering waren, maar nadat de grensformaliteiten in een klein hutje, hoog in de bergen waren afgewikkeld, konden we onze weg vervolgen over een prachtig, nieuwe, volledig geasfalteerde weg. Later bleken ook de bussen altijd in perfecte staat te verkeren en deze vertrokken stipt op tijd. Je plaatsbewijs was altijd gekoppeld aan een vaste zitplaats en onderweg werd je voorzien van een hapje en een drankje door ‘stewardessen’ die er altijd uitzagen om door een ringetje te halen. Via Iquique en Arica reisde ik weer naar Peru om via de woestijnachtige kusstreek weer in Lima terug te keren.

Toen ik uiteindelijk in Lima weer in het vliegtuig naar Nederland stapte, was ik besmet met een serieus virus; … het Latijns-Amerika virus.
Latijns-Amerika heeft zoveel te bieden, dat het eigenlijk onbeschrijfelijk is.

Inmiddels heb ik van mijn passie mijn werk gemaakt en ben ik in 2003 gestart met de reisorganisatie Sapa Pana Travel, www.sapapanatravel.nl
We organiseren individuele maatwerkreizen naar Latijns-Amerika. Mede hierdoor ben ik regelmatig in de prettige gelegenheid om terug te keren naar dit fantastische werelddeel ! Met dit blog ga ik een poging doen een indruk te geven, van alles wat ‘De Nieuwe Wereld’ te bieden heeft.

Groet,
Johan
www.sapapanatravel.nl