De twee laatste weken van April ben ik op uitnodiging van Embratur, het nationale verkeersbureau van Brazilië en de luchtvaartmaatschappijen TAP en TAM naar het noordoosten van Brazilië geweest. Ik bezocht daar de staten Ceará, Piaui en Maranjo. Na een korte rondtrip, bracht ik een bezoek aan de toeristische beurs BNTM die ieder jaar in een andere plaats in het noordoosten van Brazilië wordt gehouden en dit jaar werd georganiseerd in Fortaleza.
Aanvankelijk had ik weinig interesse in het bezoeken van Fortaleza en haar omgeving. De stad Fortaleza, staat vooral bekend om het weinig inspirerende massa toerisme en is vergelijkbaar met de massabestemmingen aan de Spaanse Costa Brava. Vele chartermaatschappijen brachten de afgelopen jaren hordes toeristen naar deze plek, die weinig meekregen van het echte Brazilië.
Met Sapa Pana Travel wijken we bij het organiseren van individuele reizen op maat, graag af van de geijkte route. We zoeken naar kleinschaligheid en willen onze reizigers echt laten kennismaken met het land. Vaak zei ik daarom tegen onze reizigers dat we in Brazilië naar alle plekken reizen organiseren, behalve naar Fortaleza en Natal. Ik was echter nog nooit in Fortaleza geweest en misschien was het juist goed om met eigen ogen te zien wat Fortaleza inhield. Daarnaast had ik goede verhalen gehoord van prachtige duingebieden in de streek ten noorden van de stad en wilde ik meer weten van het kleine sfeervolle kustplaatsje Jericoacoara.
Ik besloot daarom in te gaan op de uitnodiging van Ivens Signorini tourisme-attaché van Braziliaanse ambassade in Nederland. Op vrijdag 17 april vertrok ik in alle vroegte met TAP vanaf Schiphol, via Lissabon naar Fortaleza, waar we in de avond zouden aankomen. Mijn reisgenoten waren Jokko de Wit van Club Travel en Oranjecamping, Ronald Itzendoorn van Mambo reizen en Corien van Heu van Carlson Wagonlit. In Fortaleza zou Tineke Langedijk van JBC Agencies zich bij ons aansluiten.
Tijdens mijn reis heb ik een video dagboek bij moeten houden voor Omroep Brabant. Op zondag 10 mei zit ik namelijk in het Brabantse business programma Booming Brabant en mijn beelden zullen in een korte clip worden gebruikt bij het interview. De uitzending is niet alleen op TV, maar ook via de website www.omroepbrabant.nl te bekijken dus wie beelden van mijn trip wil zien, kan daar terecht.
Na aankomst in Fortaleza werd mijn beeld van deze toeristische bestemming in eerste instantie alleen maar bevestigd. We kwamen in het oninspirerende hotel Marina Park terecht. Ik snap werkelijk niet hoe mensen kunnen investeren in de bouw van een dergelijk fantasieloos hotel. De gangen en kamers van menig ziekenhuis ademen meer sfeer dan deze creatie. Met de kamerindeling ging ook meteen het één en ander mis, maar gelukkig hadden wij Ivens (iets wat ook later menig keer zou blijken) die alles meteen voor ons op loste.
In Fortaleza bleek dat we de komende dagen gingen rondreizen met een kleine groep Europese touroperators. Zoals Ivens een aantal Nederlandse touroperators had meegenomen, waren er ook delegaties uit Duitsland, België, Zweden en Finland. We werden begeleid door vertegenwoordigers van de regionale verkeersbureaus van de staten Ceará en Piaui. Binnen de groep waren veel touroperators met een verschillende specialiteit, dus iedereen zou met andere ogen kijken naar de diverse plekken en hotels, die we tijdens deze reis zouden gaan bezoeken. Ik kon verwachten, dat ik tijdens deze reis zaken zou zien, die absoluut niet aansluiten bij de wensen van onze reizigers, maar natuurlijk was mijn missie om op zoek te gaan naar de krenten in de pap, die wel interessant zijn voor de reizigers van Sapa Pana Travel. Naast de groep touroperators, reisden er ook een aantal Europese journalisten met ons mee. Zo heb ik tijdens de reis veel opgetrokken met de Nederlandse journaliste Jakobien Huisman. Zij is met haar Belgische man en dochter al vele jaren in Antwerpen woonachtig. Als freelance journaliste heeft ze geschreven voor Belgische media als het blad Feeling en Het Laatste Nieuws en in Nederland onder meer voor Nieuwe Revu en het AD. In 2007 reisde ze met haar gezin een jaar lang door Azië en over deze reis maakten ze een prachtig boek: Sabbatical, Een jaar van de wereld. Over enkele jaren wil ze met haar gezin opnieuw een jaar rondreizen, maar dan door Latijns-Amerika en ook over deze trip zal dan een boek verschijnen.
Al met al gingen we dus op pad met een gemêleerd gezelschap en ik kon niet wachten om Fortaleza te verlaten en de noordoostkust te verkennen. Over de eerste dag kan ik kort zijn, want hier zat niets interessants voor mij bij. Na een korte rondleiding door ons verschrikkelijke hotel, gingen we op pad. We bezochten een voetbaltrainingscentrum waar talentjes uit Ceará worden opgeleid. De financiering van dit project wilden ze onder meer rond krijgen door de accommodatie ter beschikking te stellen aan Europese voetbalclubs. Vervolgens bezochten we nog een aantal onaantrekkelijke all inclusive resorts, voordat we in ons hotel in Fortaleza terugkeerden. In de avond gingen we met een groep mensen uit eten in één van de beste churrascaria’s van de stad: Boy Preto. Wanneer u een bezoek brengt aan Brazilië dan mag een lunch of diner in een dergelijke typisch Braziliaanse eetgelegenheid niet ontbreken. Deze restaurants bieden een zeer uitgebreid buffet. Het vlees en vis wordt echter aan tafel geserveerd. Obers lopen langs de tafels met grote stukken vlees of vis en bieden u dit aan. Zeg niet uit beleefdheid“ja” tegen al het vlees dat u wordt aangeboden, want dan staat u na een kwartier met een volle maag buiten. Wacht liever op een heerlijk mals stukje Picanha.
De volgende dag verlieten we Fortaleza en reisden we naar het noorden. Naarmate we de stad achter ons lieten, voelde ik dat voor mij de trip nu echt ging beginnen. Weg van de grote massa’s, maar op zoek naar kleine kustdorpjes, eindeloze zandstranden, geflankeerd door fraaie zandduinen, waar je jezelf in de Sahara waant en dichte mangrovegebieden. Aan deze noordoost kust vind je ook een aantal van de beste plekken voor kitesurfen. Vanaf juni tot en met februari waait hier een constante bries, die met de zeer geleidelijk aflopende zeebodem zorgen voor de perfecte omstandigheden voor deze sport. Onze eerste stop was in het plaatsje Flecheiras op 140 kilometer ten noorden van Fortaleza. Deze plek was tot voor kort nog niet veel meer dan een slaperig vissersdorpje. Inmiddels hebben een aantal kitesurfers deze plek ontdekt en vind je er enkele eenvoudige pousada’s en restaurants. Er is echter één accommodatie die interessant is voor onze gasten, namelijk het Orixas Art Hotel. Deze accommodatie ligt aan de rand van het dorpje, direct aan het strand. De accommodatie is geschikt voor rustzoekers, want in het dorpje zelf is niet heel veel te beleven. Waarschijnlijk zal hier wel wat meer leven in de brouwerij zijn, vanaf juni tot en met februari, omdat dit het hoogseizoen is voor deze regio. De pluspunten van het hotel, vind ik de ligging, direct aan zee en de heerlijke tropische tuin met fraaie zwembad. De kamers zijn zeer ruim en bieden veel privacy en alle kamers hebben een eigen kleine privézwembad. Het hotel is erg geschikt voor honeymooners. Vervolgens hebben we gegeten bij Nootka aan de andere kant van het dorp. Deze organisatie richt zich op kitesurfen. Ze bieden eenvoudige accommodatie, welke ik niet erg geschikt acht voor onze reizigers. Het is echter wel aan te raden om er te eten. Het restaurant wordt gerund door een man uit Barcelona, die zijn kookkunsten heeft geleerd aan de beste culinaire opleiding van de Catalaanse hoofdstad. Hij bereidde voor ons een uitstekende lunch. Na de lunch hadden we een behoorlijk rit voor de boeg naar het gehucht Camocim, waar we laat in de avond aankwamen.
In Camocim verbleven we in het Boavista resort. De accommodatie is op zich prima. Het had ruime kamers en het eten en service was niet verkeerd, maar toch vond ik dit hotel niet aansluiten bij de wensen van onze gasten. De accommodatie had weinig sfeer en wilde naam maken als all-inclusive resort. Persoonlijk heb ik een grote hekel aan deze all-inclusive beach resorts. Mensen blijven op deze manier alleen maar hangen in hun eigen hotel, waardoor ze niets meekrijgen van de omgeving. Persoonlijk vind ik dat je er op uit moet om de omgeving en de lokale cultuur op te snuiven.
De volgende dag gingen we er op uit. Het plan was vroeg in de ochtend met buggy’s te vertrekken richting Jericoacoara. Even leek het er op dat onze trip letterlijk in het water zou vallen. Het was immers regenseizoen en de afgelopen nacht en deze ochtend kwam de regen met bakken uit de hemel. Maar alsof het afgesproken was, klaarde het op toen we daadwerkelijk gingen rijden. De tocht voerde ons door een afwisselend landschap van woestijnduinen, kilometers lange verlaten stranden en mangrovegebied. Enkele malen werd de tocht onderbroken, wanneer we bij kleine riviertjes aankwamen, waar de voertuigen één voor één met kleine veerpontjes moesten worden overgezet. Uiteindelijk kwamen we rond het middaguur aan in Jeri, zoals het dorp door velen liefkozend wordt genoemd. We hadden jammer genoeg niet veel tijd om in Jericoacoara rond te kijken, omdat we vanwege het wassende water weer op tijd moesten vertrekken. Jeri is een dorpje waar het toerisme sinds een aantal jaren in opkomst is. Ook hier vind je kitesurfers, maar daarnaast zijn er veel mensen die hun jachtige leven voor even willen inruilen voor het kleine teenslipper paradijs. Er is een keur aan eettentjes te vinden waar je heerlijk kunt eten. Enkele topchefs uit Europa verkochten hun drukke restaurants in hartje Milaan, Parijs of Rome en vertrokken naar deze plek om hier in alle rust en gemoedelijkheid hun culinaire kunsten te vertonen. Er is een grote variëteit aan diverse kleinschalige accommodaties te vinden. Mijn speciale aandacht ging uit naar twee accommodaties, namelijk Mosquito Blue en Pousada Vila Kalango. Deze accommodaties bieden wat meer comfort en sfeer. Aanvankelijk had ik gehoord van Mosquito Blue als de “Place to be”, maar later werd mij ook verteld over Vila Kalango als zijnde een interessante optie voor onze gasten. Mosquito Blue heeft twee zwembaden en ligt direct aan zee. Op het strand hebben ze een klein restaurant, waar je heerlijk kunt dineren, terwijl je met je voeten in het zand zit en de zon onder de horizon zakt. Villa Kalango vind ik wellicht nog iets sfeervoller, deze accommodatie bestaat uit een aaneenschakeling van houten huisjes. In dit hotel werd ons bovendien een lunch aangeboden en die was uitstekend. Verwacht in beide hotels geen extreme luxe, maar mensen die willen genieten van een heerlijk klimaat op een mooie plek , mensen die tot rust willen komen, maar er ’s avonds toch op uit willen voor een lekker hapje en een drankje, die komen in Jericoacoara absoluut aan hun trekken.
In de middag reden we weer terug naar Camocim. Tijdens deze rit mocht ik van onze chauffeur ook nog even zelf achter het stuur van de buggy plaatsnemen en na al mijn ervaringen met de cabriochallenge was dat bij mij natuurlijk niet aan dovemans oren besteed.
De volgende dag verlieten we Camocim om naar de stad Parnaiba te reizen. Parnaiba ligt in de staat Piaui, één van de minst bezochte staten van Brazilië. Op het eerste gezicht had Parnaïba wel iets, alleen zijn we er te kort geweest om het echt goed te leren kennen. Na aankomst in Parnaïba gingen we aan boord van kleine motorbootjes, waarmee we de rivierendelta van de Parnaïba rivier gingen verkennen. We voeren door een stelsel van waterwegen omgeven met mangrovegebied. Uiteindelijk kwamen we aan bij een prachtig duingebied, waar we een stop maakte om wat te drinken. Op de terugweg hebben we geluncht op het kleine eiland Ilhas das Canarias, waar we heerlijk verse kreeft hebben gegeten. In de namiddag keerden we terug in Parnaïba, waar we nog een kleine sfeervolle pousada bezochten voordat we naar ons hotel gingen. De accommodatie Casa Inglesa is gevestigd in een historisch pand uit 1814 en beschikt over 5 ruime kamers. Als u in deze accommodatie verblijft, dan overnacht u letterlijk in een museum en maakt u een reis terug in de tijd. De eigenaresse zal alles in het werk stellen om u helemaal in de watten te leggen en ze kan u ook meenemen op interessante ontdekkingstochten door de boeiende omgeving.
Bij het krieken van de dag, besefte ik dat we al weer een aantal dagen onderweg waren en dat onze kleine rondreis er alweer bijna op zat. Het was inmiddels 22 april en we waren nu 6 dagen op pad. Vandaag zouden we door reizen naar het gehucht Barra Grande. Na eerst nog wat oninteressante acco’s bezocht te hebben in de omgeving van Parnaïba, gingen we op weg naar het dorp, dat volgens mensen van het verkeersbureau van Piaui echt iets unieks moest zijn. Het zou het nieuwe Jeri zijn of een soort Trancoso (plaats in het zuiden van Bahia) voordat het beroemd werd. Onze bus voerde ons over een soms moeilijk begaanbare weg, waarbij we de ene keer door groene landschappen reden en dan weer kleine dorpjes passeerden. Rond het middag kwamen we aan in het knusse centrum van Barra Grande. Eigenlijk was het niet veel meer dan enkele straten van zand, omgeven door simpele huisjes van hout en steen, verscholen onder op de wind wiegende palmbomen, maar het voelde meteen goed.
In het restaurant van Barra Grande Kitecamp werd ons een sublieme lunch geserveerd, met heerlijk verse producten. Dit complex bestond eigenlijk uit een aantal sfeervolle maar zeer comfortabele hutjes aan het strand. Helemaal vooraan, uitkijkend over de Atlantische oceaan vind je de suites, houten bungalows op palen, waar je in slaap zult vallen op het geluid van de golfen, die breken op het eindeloos lange zandstrand. Het heerlijke weertje en de aantrekkelijke omgeving nodigde uit tot niets doen. Met een klein groepje mensen wilde we onze tijd goed benutten, om zoveel mogelijk over deze plek en haar toeristische mogelijkheden te weten te komen. Door een Kitesurf instructeur, die we de avond daarvoor al bij een presentatie in Parnaïba hadden ontmoet, werden we op sleeptouw genomen. De man had tot enkele jaren geleden in Jericoacoara gewoond en gewerkt. Toen dit dorp door meer en meer mensen werd ontdekt, besloot hij dat het voor hem tijd was om verder te kijken en zo kwam hij aan in Barra Grande. Hij leerde de plaatselijke dokter Ariosto Ibiapina kennen en leerde hem en zijn gezin kitesurfen. De dokter raakte verslingerd aan de sport en zag hierdoor ook toeristische mogelijkheden in het dorp, waarop hij besloot tot de realisatie van Barra Grande Kitecamp. Samen met enkele andere mensen besloten ze om in het dorp enigszins een toeristische infrastructuur te realiseren, zonder dat het authentieke karakter van het dorp zou worden aangetast. Ze wilden vooral kleinschaligheid bieden, een unieke plek, maar wel met oog voor detail. Ze wilden vooral ook met elkaar samenwerken. Het viel me al op dat mensen die meehielpen met de lunch in Barra Grande Kitecamp, vervolgens op een andere plek zelf een pousada of restaurant bleken te hebben. Op onze verkenningstocht door het dorp maakten we een stop bij de Pousada Vento do Mar en Pousada Ventos Nativos. Allebei kleinschalig en sfeervol van opzet. Later die avond aten we in het restaurantje van de man die ons op sleeptouw had genomen. Zijn kok bereidde een heerlijk verse vis, terwijl hij dokter Ariosto uitnodigde om met ons van gedachten te wisselen. Later die avond kwamen we weer met de rest van de groep samen bij één van de kleine pousada’s aan het strand, waar een klein kampvuur werd opgestookt. Bij het kampvuur ontmoetten we een Fransman en een Schot. Ze hadden hier een huis en wat grond gekocht nadat ze hier per toeval terecht waren gekomen. Later die avond zijn Jokko, Ivens en ik nog mee naar hun prachtige huis gegaan, wat werkelijk unieke plek bleek. Het huis is eventueel ook te huur voor een vakantie… Deze plek is echt nog een onontdekt juweeltje: Casa Tartaruga!
Met het bezoek aan dit huis en een korte nacht, kwam een eind aan mijn ontdekkingsreis door het noordoosten van Brazilië. Morgen zouden we terugreizen naar Fortaleza, waar we zouden deelnemen aan de BNTM. Voor mij was de trip tot nu toe al geslaagd, want ik had enkele zeer bijzondere plekken ontdekt. Het mooie van deze regio is dat het net weer een iets ander seizoen kent dan andere delen in Brazilië, waardoor je het gehele jaar door reizen naar dit land kunt aanbieden.
Op donderdag 23 april vertrokken we in alle vroegte weer richting Fortaleza. Met een goed gevoel en de gedachte dat ik hier nog wel eens zou terugkeren, stapte ik in de bus. In de namiddag kwamen we weer terug in de drukke wereld van Fortaleza. In de avond werd de openingsceremonie gehouden in een groot beursgebouw. De volgende dag was de eigenlijke beursdag en hier heb ik alle mensen gesproken, die ik graag wilde ontmoeten. In de avond werd de sluitingsceremonie georganiseerd op een hele mooie plek aan het strand. Na afloop hebben we met een aantal mensen nog een drankje gedronken op Dragao do Mar. Een gezellig plein met daaraan leuke kroegen met veel live muziek. Eigenlijk vond ik Fortaleza zelf ook nog wel mee vallen. Het is en blijft een massabestemming en ik acht het niet geschikt voor de reizigers van Sapa Pana Travel, maar het is me reuze meegevallen. Wanneer je toch zou moeten overnachten in Fortaleza, dan is het hotel Blue Tree een aanrader. Zelf heb ik tijdens de beurs in dit hotel overnacht en dat is echt prima.
Op de dag na de beurs hebben we met een aantal mensen zelf een trip georganiseerd naar Cumbuco een kleine plaats op ongeveer een uur rijden ten noorden van Fortaleza. Ronald Itzendoorn kwam aanvankelijk met het idee, omdat hij voor een bedrijf werkt dat niet alleen Mambo als label voert, maar ook Happy Sport, een label dat zich specifiek richt op kitesurfers. Hij wilde graag naar deze plek, omdat ze daar een pousada hadden waar ze veel mee werkten. Ik wilde wel eens weten of dit dorpje een alternatief was voor mensen die laat aankwamen in Fortaleza, maar toch meteen Fortaleza wilde verlaten. Qua afstand is het goed te doen, want je bent er binnen een uur. De Kitesurf pousada (ik ben even de naam vergeten), vond ik niet helemaal aansluiten bij hetgeen ik zoek voor mijn klanten. We bezochten ook nog een Pousada van het Nederlandse stel Roel en Janneke Wetters, namelijk Pousada 0031. De kleine accommodatie heeft een aantal sfeervolle gastenverblijven en is gelegen aan de rand van het dorp tegen het duingebied. Roel en Janneke hebben in het dorp ook nog een goed restaurant, dat direct aan zee gelegen is. Mochten mensen echt meteen Fortaleza willen verlaten dan is een verblijf in hun pousada zeker een optie.
Nadat we op zondag nog een voetbalwedstrijd bezochten en met Ivens kijkje hadden genomen in Ypioca de grootste Cachaça producent van Brazilië, zat onze trip er weer op. Met veel nieuwe ideeën ben ik weer in Nederland teruggekeerd. Het noordoosten van Brazilië is absoluut de moeite waard. Vanuit Fortaleza kun je per jeep of buggy via de duingebieden langs de kust naar het noorden reizen, waarbij je tussenstops maakt in Cumbuco en Jericoacoara. De reis moet je vervolgens afsluiten met enkele dagen in Barra Grande. De verwachting is dat over ongeveer een jaar het vliegveld van Parnaïba zal worden geopend, waardoor dit gebied nog gemakkelijker te bereizen is.
TIP: Ga zeker deze regio van Brazilië eens bezoeken. Ik help u graag verder bij het organiseren van deze reis. Hartelijke reisgroet, Johan
